โลกเดือด 2026: สงครามอิหร่าน ทรัมป์-สีจิ้นผิง และผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย

ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา โลกกำลังเผชิญกับมหาพายุภูมิรัฐศาสตร์ที่ซับซ้อนที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ทั้งสงครามสหรัฐฯ-อิหร่านที่ยืดเยื้อจนปิดช่องแคบฮอร์มุซ การประชุมสุดยอดทรัมป์-สี จิ้นผิงในปักกิ่งเมื่อวานนี้ที่ตลาดโลกจับตามอง และแรงกดดันจากสงครามภาษีที่ยังไม่คลี่คลาย ล้วนรวมกันเป็นแรงกระแทกต่อเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจไทยอย่างรุนแรง เหล่านักลงทุนและผู้ประกอบการจำเป็นต้องเข้าใจภาพรวมนี้ให้ลึกซึ้ง ก่อนที่จะตัดสินใจใดๆ

สงครามอิหร่าน: วิกฤตพลังงานที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์

นับตั้งแต่สหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 โลกก็ไม่เคยเหมือนเดิมอีกต่อไป ผู้อำนวยการสำนักงานพลังงานสากล (IEA) ถึงกับออกมาให้สัมภาษณ์ว่า นี่คือ “วิกฤตความมั่นคงด้านพลังงานโลกที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์”

ช่องแคบฮอร์มุซ ที่น้ำมันดิบและปิโตรเลียมผลิตภัณฑ์ราว 27% ของการค้าทางทะเลโลกต้องผ่านทุกวัน ถูกอิหร่านประกาศปิดนับตั้งแต่วันที่ 4 มีนาคม เป็นต้นมา ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบเบรนต์พุ่งทะยานจากราว 72 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลก่อนสงคราม ขึ้นไปแตะ 80-82 ดอลลาร์ในช่วงต้นมีนาคม ก่อนจะพุ่งสูงถึง 126 ดอลลาร์ในช่วงที่ตึงเครียดที่สุด

Al Jazeera รายงานว่า ราคา LNG ก็พุ่งขึ้นตาม โดยเฉพาะหลังจากที่ QatarEnergy ถูกโดรนอิหร่านโจมตีและต้องระงับการผลิตชั่วคราว ซึ่งส่งผลกระทบรุนแรงเป็นพิเศษต่อเอเชีย เนื่องจากกาตาร์ส่งออก LNG ถึง 80% ไปยังภูมิภาคนี้ องค์การการค้าโลก (WTO) ประเมินว่า หากราคาน้ำมันและก๊าซยังคงสูงตลอดทั้งปี จะดึงให้ GDP โลกปี 2569 หดตัวลงอย่างน้อย 0.3%

ปัจจุบัน แม้จะมีการประกาศหยุดยิงชั่วคราวเมื่อปลายเดือนเมษายน แต่สถานการณ์ยังคงตึงเครียด สหรัฐฯ นำเรือบรรทุกเครื่องบิน 3 ลำประจำการในภูมิภาค และอิหร่านยังคงต่อต้านการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ อย่างแข็งกร้าว ทำให้ค่าเงินเรียลของอิหร่านร่วงไปแตะระดับ 1.81 ล้านเรียลต่อดอลลาร์เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว จากระดับ 811,000 เรียลเมื่อปีก่อน

ประชุมสุดยอดทรัมป์-สี: ความหวังและความไม่แน่นอนบนเวทีปักกิ่ง

เมื่อวานนี้ (14 พฤษภาคม 2569) โลกได้เห็นภาพที่หลายคนรอคอย เมื่อประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เดินทางถึงกรุงปักกิ่งเพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ที่มหาศาลาประชาชน โดยมีทั้ง Elon Musk จาก Tesla, Tim Cook จาก Apple และ Jensen Huang จาก Nvidia ร่วมคณะด้วย

CNBC รายงานว่า สี จิ้นผิงตั้งคำถามเปิดการประชุมว่า สหรัฐฯ และจีนจะหลีกเลี่ยง “กับดักทูซิดิดีส” (Thucydides Trap) หรือไม่ ซึ่งเป็นทฤษฎีที่ว่าประวัติศาสตร์มักจบลงด้วยสงครามเมื่อมหาอำนาจที่กำลังขึ้นมาปะทะกับมหาอำนาจที่ครองโลก นักวิเคราะห์จาก Cornell University ระบุว่า “ผลลัพธ์ของการประชุมนี้อาจส่งผลต่อความอยู่รอดของระเบียบโลกที่อิงกับกฎกติกา”

วาระสำคัญในการประชุม ได้แก่ ภาษีศุลกากร เทคโนโลยี การส่งออกแร่หายาก ไต้หวัน สงครามอิหร่าน และปัญญาประดิษฐ์ โดยก่อนหน้าการประชุม รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ Scott Bessent และรองนายกรัฐมนตรีจีน He Lifeng ได้พบกันที่เมืองอินชอน เกาหลีใต้ เพื่อวางโครงร่างข้อตกลงเบื้องต้น

ประเด็นที่น่าจับตาคือ กรอบการค้าที่ถูกเรียกว่า “Board of Trade” ซึ่งอาจนำไปสู่การลดภาษีสินค้าที่ไม่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงแห่งชาติมูลค่าฝั่งละ 30,000 ล้านดอลลาร์ นอกจากนี้ นักวิเคราะห์จาก Nomura ให้ความเห็นว่า “การประชุมครั้งนี้มุ่งเน้นการหลีกเลี่ยงการเพิ่มความตึงเครียด มากกว่าการสร้างกลไกความร่วมมือเชิงลึก” โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซที่ Nomura ระบุว่าเป็น “วาระเร่งด่วนที่สุด”

สงครามภาษีสหรัฐฯ-จีน: ทศวรรษแห่งความขัดแย้งที่ยังไม่สิ้นสุด

ก่อนที่จะมาถึงการประชุมสุดยอดครั้งนี้ ทั้งสองประเทศผ่านปี 2568 มาอย่างเจ็บปวด PBS News รายงานว่า ทศวรรษแห่งความขัดแย้งทางการค้าทำให้ปริมาณการค้าสหรัฐฯ-จีนลดลงอย่างมีนัยสำคัญจากยุครุ่งเรืองในช่วงปี 2543-2553 บริษัทสหรัฐฯ จำนวนมากย้ายฐานการผลิตออกจากจีนไปยังเวียดนามและอินเดีย ขณะที่บริษัทจีนเร่งหาตลาดใหม่ในยุโรปและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ตัวเลขที่ชี้ให้เห็นความเสียหายชัดเจน: ก่อนที่ทรัมป์จะเริ่มเก็บภาษีจากสินค้าจีนในปี 2561 ภาษีนำเข้าเฉลี่ยของสหรัฐฯ อยู่ที่เพียง 3.1% แต่ปัจจุบัน แม้จะลดลงจากระดับสามหลักที่เคยแตะในปีที่แล้ว ภาษีเฉลี่ยยังคงสูงถึงเกือบ 48% ตามข้อมูลจาก Peterson Institute for International Economics

ฝั่งจีน การส่งออกไตรมาสแรกปี 2569 เติบโต 14% คิดเป็นมูลค่า 977,600 ล้านดอลลาร์ โดยการส่งออกไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพิ่มขึ้น 20% และแอฟริกาเพิ่มขึ้น 32% แต่การส่งออกไปสหรัฐฯ กลับลดลง 16% สะท้อนให้เห็นถึงการปรับเปลี่ยนโครงสร้างการค้าที่กำลังเกิดขึ้นอย่างรุนแรง

อีกด้านหนึ่ง จีนยังใช้แร่หายากและชิ้นส่วนเซมิคอนดักเตอร์เป็นเครื่องมือต่อรอง โดยระงับการส่งออกแร่หายากและแม่เหล็กหลายประเภท ส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมยานยนต์ทั่วโลก รวมถึงในยุโรป ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้

ภูมิรัฐศาสตร์เป็นอาวุธ: WEF เตือนโลกกำลังเข้าสู่ยุคการแข่งขันที่อันตราย

นอกเหนือจากวิกฤตเฉพาะหน้า รายงานความเสี่ยงโลกประจำปีของ World Economic Forum (WEF) ที่เผยแพร่ในเดือนมกราคม 2569 ได้ส่งสัญญาณเตือนที่น่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง โดยระบุว่า “การเผชิญหน้าทางภูมิเศรษฐศาสตร์” (Geoeconomic Confrontation) กลายเป็นภัยคุกคามที่เร่งด่วนที่สุดต่อเสถียรภาพโลก

Al Jazeera รายงานผลการสำรวจจากผู้เชี่ยวชาญกว่า 1,300 คนทั่วโลกว่า 18% ระบุว่า “การเผชิญหน้าทางภูมิเศรษฐศาสตร์” ซึ่งหมายถึงการใช้การค้า การลงทุน การคว่ำบาตร และนโยบายอุตสาหกรรมเป็นอาวุธทางภูมิรัฐศาสตร์ คือตัวชนวนที่มีโอกาสจุดชนวนวิกฤตโลกมากที่สุดในระยะสั้น รายงานยังระบุว่า “ลัทธิกีดกันทางการค้า นโยบายอุตสาหกรรมเชิงกลยุทธ์ และการแทรกแซงของรัฐในห่วงโซ่อุปทานสำคัญ ล้วนส่งสัญญาณว่าโลกกำลังแข่งขันกันอย่างเข้มข้นมากขึ้น”

UN ก็ออกมาในทิศทางเดียวกัน โดย France 24 รายงานว่าสหประชาชาติคาดการณ์เศรษฐกิจโลกปี 2569 จะเติบโตเพียง 2.7% ลดลงจากประมาณการก่อนหน้า โดยอ้างผลกระทบจากภาษีสหรัฐฯ ความไม่แน่นอนเชิงนโยบาย และความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์เป็นปัจจัยหลัก ซึ่งยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยช่วงปี 2553-2562 ที่ 3.2% อย่างมีนัยสำคัญ

ผลกระทบต่อไทย: ระหว่างวิกฤตพลังงานและพายุการค้า

สำหรับประเทศไทย สถานการณ์โลกในขณะนี้ไม่ใช่แค่ข่าวต่างประเทศอีกต่อไป แต่กำลังซึมลึกเข้าสู่ชีวิตประจำวันและการตัดสินใจลงทุน

ด้านพลังงาน: ไทยพึ่งพาน้ำมันนำเข้าถึง 90% ของความต้องการ และครึ่งหนึ่งของน้ำมันนั้นปกติต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ นอกจากนี้ยังนำเข้า LNG จากตะวันออกกลางอีก 30% ซึ่ง LNG คิดเป็นสัดส่วน 55% ของการผลิตไฟฟ้าในประเทศ Krungsri Research ประเมินว่า ความขัดแย้งในตะวันออกกลางอาจดึง GDP ไทยปี 2569 ลดลง 0.2-0.9 เปอร์เซ็นต์จากประมาณการพื้นฐานที่ 2.0%

หากสถานการณ์ยืดเยื้อ KKP Research และมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยต่างเตือนว่า GDP ไทยอาจร่วงลงไปเหลือเพียง 0.7% ซึ่งจะทำให้ไทยอยู่ใกล้ขอบเขตของภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจ

ด้านต้นทุนธุรกิจ: Nation Thailand รายงานว่าราคาสินค้าของไทยโดยเฉลี่ยแพงขึ้น 3-5% แล้ว เนื่องจากต้นทุนพลังงานและโลจิสติกส์ที่สูงขึ้น ค่าประกันภัยทางทะเลพุ่งขึ้น 4-6 เท่า บริษัทเดินเรือหลายรายเปลี่ยนเส้นทางอ้อมแหลมกู๊ดโฮป ทำให้เวลาขนส่งยาวนานขึ้น 10-15 วัน และต้นทุนพุ่งสูงขึ้นอย่างมาก

ภาคเคมีภัณฑ์ได้รับผลกระทบหนักเป็นพิเศษ ราคาเรซินพลาสติกในประเทศเพิ่มขึ้น 30-40% ในเวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์ ส่งผลให้ผู้ผลิตสินค้าอุปโภคบริโภครายใหญ่อย่างมาม่าต้องเผชิญกับปัญหาขาดแคลนฟิล์มพลาสติกสำหรับบรรจุภัณฑ์

ด้านค่าเงิน: นักวิเคราะห์ตลาดการเงินของธนาคารไทยพาณิชย์ระบุว่า เงินบาทอ่อนค่าผ่านแนว 32 บาทต่อดอลลาร์ โดยตัวแปรสำคัญที่ต้องจับตาคือระดับราคาน้ำมัน หากเบรนต์อยู่ในช่วง 110-120 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล บาทอาจเคลื่อนไหวในช่วง 32.00-32.50 บาทต่อดอลลาร์

ด้านการท่องเที่ยว: นักท่องเที่ยวจากยุโรปและตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นกลุ่มสำคัญของไทย ลดลงราว 18% จากผลกระทบของสงครามและราคาตั๋วเครื่องบินที่พุ่งสูง ในภาวะที่การท่องเที่ยวคิดเป็น 1 ใน 5 ของ GDP ไทย นี่คือแรงกดดันที่ไม่อาจมองข้ามได้

บทสรุปและมุมมองสำหรับนักลงทุนไทย

ณ วันนี้ โลกกำลังอยู่ในจุดที่ยากจะคาดเดาได้ ผลของการประชุมทรัมป์-สี ที่กำลังดำเนินอยู่ในปักกิ่งอาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ หากการประชุมสำเร็จด้วยดีและมีการลดภาษีสินค้าบางส่วน ตลาดเกิดใหม่รวมถึงไทยอาจได้รับแรงหนุน แต่หากประชุมล้มเหลวหรือตึงเครียดในประเด็นไต้หวัน ผลที่ตามมาจะรุนแรงยิ่งขึ้นไปอีก

Eswar Prasad ศาสตราจารย์เศรษฐศาสตร์จาก Cornell University กล่าวกับ CNBC ว่า “โลกทั้งใบหวังว่าผู้นำทั้งสองจะสามารถบรรลุข้อตกลงได้อย่างน้อยในบางประเด็น และหาทางป้องกันไม่ให้ความตึงเครียดในประเด็นที่เหลือบานปลายออกไปอีก”

สำหรับนักลงทุนไทย ในระยะสั้น ควรติดตาม 3 ตัวแปรหลักอย่างใกล้ชิด ได้แก่ หนึ่ง ระดับราคาน้ำมันเบรนต์และสถานการณ์ช่องแคบฮอร์มุซ สอง ผลลัพธ์ของการประชุมสุดยอดสหรัฐฯ-จีนในปักกิ่ง และสาม ทิศทางค่าเงินบาทและแนวโน้มดอกเบี้ยที่ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจต้องทบทวนในสภาพแวดล้อมที่เงินเฟ้อกำลังกลับมา

ในระยะกลาง สถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์เช่นนี้สะท้อนให้เห็นว่า ไทยจำเป็นต้องลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้า กระจายตลาดส่งออก และเร่งพัฒนาพลังงานทดแทนเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันระยะยาว เพราะในโลกที่เศรษฐศาสตร์กลายเป็นอาวุธ ประเทศที่ไม่มีความยืดหยุ่นเพียงพอจะเป็นผู้แบกรับความเสี่ยงมากที่สุดเสมอ